شفته آهک در دفینه

صفحه اصلی>بلاگ>شفته آهک در دفینه

شفته آهک در دفینه

لایه شناسی خاک و شفته آهک در دفینه

یکی از مهم ترین ترکیباتی که ایرانیان باستان از آن برای تهیه ملات و ساخت ظروف و بنا ها استفاده می کرده اند ، آهک بوده است. ترکیب شفته آهک در دفینه با مواد گوناگونی همچون خاک رس ، خاکستر ، پسماند های گیاهی و جانوری برای تهیه موادی بکار می رفته که در مقابل شرایط محیطی همچون نفوذ آب مقاوم باشد. در لایه شناسی خاک ، وجود کوزه شکسته یا ساختار های کوزه مانند ، نشان دهنده علامت وجود آثار با ارزش و دفینه در محل است. لایه شناسی خاک دفینه و گنج به ترتیب به صورت خاک ، زغال ، آهک ، آجر و کوزه تشکیل می شود. نقش کوزه در محل دفینه هم به عنوان علامت و هم مقاومت کننده محل است.

نقش شفته آهک در دفینه و آثار قدیمی ماننده نقش سیمان در ساختمان سازی امروزی است. ترکیب شفته آهک با ماسه و خاک رس ، یک ملات چسبنده ، مستحکم و ضد آب قوی را تشکیل می دهد. لایه های مختلف روی گنج و دفینه عموما از لایه خاک معمولی ، خاک رس ، خاک زرد ، آهک سفید ، خاک سیاه (زغال) و ماسه ایجاد شده است. در بیشتر موارد از ساروج برای دفن گنج ها استفاده می کرده اند. ساروج ترکیبی از پودر آهک شکفته (امروزه با نام آهک هیدراته معروف است) با خاکستر می باشد که ممکن است برای تقویت آن از خاک رس ، ماسه بادی ، سفیده تخم مرغ و الیاف گیاهی یا پشم حیوانات هم استفاده شده باشد.

آشنایی با لایه های مختلف دفینه

خاک رس

خاصیت چسبندگی بالایی دارد و برای محل های مرطوب مناسب است. در گذشته سطح زمین را با خاک رس می پوشاندند و سپس روی آن چوب ریخته و چوب ها را آتش می زدند تا خاکستر شده و رطوبت خاک را جذب نماید. این خاک را خاک پخته شده می نامیدند.

سنگ چین

سنگ چین کردن سنگ های درشت تر از خاک ، در لایه زیرین خاک رس انجام شده و میزان مقاومت سطحی را افزایش می دهد. یکی از نشانه های دفینه این است که به ازای هر 3 متر ، یکی دو ردیف سنگ چین انجام شده است.

آجر چینی

لایه زیرین سنگ چین ، آجر است که برای تقویت بیشتر محل دفن انجام می شود.

زغال

زغال خاصیت جاذب دارد و معمولا برای زیر سازی دفینه و به منظور جذب کامل رطوبت و عدم صدمه دیدن گنج بکار می رفته است. ضخامت لایه زغال بین 7 تا 10 سانتی متر بوده و کاملا منسجم است. اگر ذغال به شکل پخش شده و یا عمودی باشد ، نشانه دفینه نیست بلکه احتمالا کوره آجرپزی در آن محل فعال بوده است. همچنین باید دقت شود که ریشه درختان نیز بعد از مدت طولانی سیاه می شود و نباید آن را با زغال اشتباه گرفت. ریشه های سیاه شده بر خلاف زغال ، حالت درشت و نم دار و لجنی دارد.

آهک در دفینه

شفته آهک در دفینه برای زیر سازی و پی استفاده شده و زیر زغال قرار می گیرد تا با افزایش استحکام بنا ، مانع از نشست و تخریب آن شود. آهک ماده اصلی در تهیه ساروج است. ساروج بخش اصلی لایه شناسی خاک و دفینه بوده و برای پلمپ کردن مسیر دسترسی و فضای نگهداری (اتاقک گنچ) بکار می رفته است. ساروج مقاومت فوق العاده ای در مقابل نفوذ آب دارد و از ترکیب آهک و خاکستر تهیه می شود. البته برای تقویت بیشتر می توان به آن خاک رس ، ماسه ، سفیده تخم مرغ ، تخم و الیاف گیاهی و پشم و موی حیوانات نیز افزود.

4.1/5 - (122 امتیاز)
2021-01-26T13:24:47-01:00

يك ديدگاه

  1. سامی سپتامبر 9, 2022 در 1:50 ق.ظ - پاسخ دادن

    سلام خسته نباشین ممنون از مقاله خوبتون … من چند سوال دیگه برام پیش آمده ، در عمق یعنی شاید ۱۶ متری نوعی خاک هست که خیلی چسپندگی محکم داره ، کلوخه ها رو که میشکنی توی خاک هم سیاهی داره ، هم ی زرد رنگی شبیه به فیلتر استفاده شده سیگار ، بعد توی بعضی جا ها خاک ، سوراخه باریک داره بعد از همه مهم تر خاک و که گفتم میشکنی ی زر مانند خیلی ریزی هست که تو خاک برق میزنه خیلی ریزه انگار تو خاک زر ریختن شبیه به سنگ چخماخ میمونه که پودرش کرده باشن ی هم چین چیزی به نظرتون چی باشه سیاهی زردی یا زر از چیه؟

ثبت ديدگاه

شش + 8 =